S T R E S

Stres kojarzy nam się zwykle z emocjami negatywnymi, z trudnościami życiowymi ale i pozytywne zmiany w życiu mogą być źródłem silnego napięcia. Stres pozytywny zwykle mobilizuje do działania, dodaje siły, zwiększa wydajność. Stres negatywny, zwłaszcza jeśli jest długotrwały lub nadmierny, powoduje apatię, niepokój a w rezultacie i dolegliwości fizyczne czy nawet choroby.

Człowiek ciągle znajduje się pod wpływem stresu, bo życie nieustannie stawia przed nami nowe wyzwania. Jednak każdy z nas inaczej ocenia zadania, które niesie nam los, to co dla jednych jest codziennością, dla innych może stać się problemem prawie nie do pokonania.
Jedni z nas czują się wspaniale, kiedy dostarczają sobie silnych wrażeń, lubią sporty ekstremalne, życie w pośpiechu nie jest dla nich problemem. Dla innych wszystko co zakłóca dotychczasowy rytm życia, choćby wyjazd do innego miasta, czy załatwianie sprawy w urzędzie, jest groźnym wyzwaniem i źródłem napięcia. Dla jednych zabieg chirurgiczny jest źródłem bólu i cierpienia, dla innych etapem oznaczającym szybki powrót do zdrowia.

Odpowiedzią organizmu na przedłużający się stres negatywny są zwykle problemy z zasypianiem, budzenie się w nocy, niepokój, bóle głowy, niecierpliwość, drażliwość, męczliwość. Inne objawy to pieczenie i pobolewanie w okolicy żołądka, suchość w ustach, trudności w oddychaniu, bóle w klatce piersiowej, kołatanie serca.
Nie zawsze potrafimy w porę zidentyfikować powyższe objawy jako skutek stresu i wtedy jesteśmy narażeni na stres chroniczny, długotrwały, który może w znacznym stopniu spowodować upośledzenie naszego funkcjonowania psychicznego i fizycznego.

Główne czynniki psychologiczne wywołujące stres chroniczny to: bezradność (poczucie braku wpływu), nieprzewidywalność (niepewność co do naszego położenia) oraz konflikt wewnętrzny.

Poczucie bezradności wpływa destrukcyjnie na naszą psychikę, powoduje uczucie, że nasze działania nie przyniosą rezultatów, że jesteśmy przegrani w każdej dziedzinie życia i że zawsze już tak będzie. Stać nas tylko na bierne trwanie i poddawanie się losowi. Zjawisko to nazywamy wyuczoną bezradnością. Stan taki charakteryzuje się również obniżeniem nastroju, depresją i zwiększoną podatnością na choroby.
Stwierdzono, że nawet umiarkowany stres u pacjentów z chorobami serca może powodować zmniejszenie dopływu krwi do serca, zakłócenia pracy serca i zmniejszenie jego wydolności. Wpływ stresu na rozwój choroby nowotworowej i następnie jej przebieg jest również bardzo widoczny, co zostało potwierdzone licznymi badaniami. Wiadomo, że istnieje pewna dziedziczna skłonność do powstawania chorób nowotworowych u niektórych osób, to jednak dopiero występowanie stresu aktywizuje tę dziedziczną cechę. Uwarunkowanie raka przez styl życia jest szacowany w okolicach 90% przypadków zachorowań na raka. Rak i wiele innych chorób, mają swoją przyczynę w osłabieniu układu odpornościowego. Wrodzony układ odpornościowy w normalnych warunkach radzi sobie w zwalczaniu stale istniejących w naszym organizmie komórek nowotworowych. Jednakże rozregulowanie tego układu, np. w wyniku chronicznego stresu, powoduje załamanie się tego naturalnego bilansu i nie radzenie sobie układu odpornościowego z wirusami lub własnymi patogenami.
Nieprzewidywalne i niedające się kontrolować zdarzenia są przyczyną silnego stresu. Nieprzewidywalność jest związana z lękiem, spostrzeganie świata jako nieprzewidywalnego, niestabilnego budzi lęk. Poczucie stabilności możemy czerpać z samoakceptacji, z poczucia własnej wartości, wiary, że poradzimy sobie z problemem, choć w chwili obecnej wydaje się trudny.
Wszyscy doświadczamy konfliktów, nie zawsze uświadamiając sobie ich istotę. Jedni z nas potrafią sobie z nimi poradzić, inni stosują mechanizmy obronne i tłumią je w sobie przez długie lata. Zachowanie zdrowia psychicznego i fizycznego wymaga rozstrzygnięcia konfliktu i życia zgodnego z dokonanym wyborem. Warto zapamiętać, że przeciwdziałanie chronicznemu stresowi jest działaniem prozdrowotnym, redukującym możliwość wystąpienia w przyszłości choroby. Również obniżenie stresu w trakcie już występującej choroby, przynosi zbawienne skutki i powinno być istotnym elementem wszelkiego leczenia. Stres jest częścią naszego życia, długotrwałe skutki stresu mogą być dla nas groźne, czy możemy więc mu zapobiegać, aby ustrzec się przed jego konsekwencjami?
Dwie podstawowe metody zapobiegania stresowi to: zmiana otoczenia lub zmiana siebie. Często w otaczających nas ludziach i sytuacjach dostrzegamy źródło spotykających nas niepowodzeń. Myślimy wtedy „gdyby on (ona) się zmienił(a)”, „gdyby szef się zmienił”, albo choć pogoda była lepsza! Jednak, choć to nie jest proste, możemy unikać sytuacji, które w przeszłości były źródłem stresu, albo starać się ograniczać ich wpływ na nasze życie.

Zmiana siebie też nie jest zadaniem łatwym. Warto jednak uczyć się zachowań, które pomogą nam rozładować nagromadzone emocje. Mogą to być spacery, gimnastyka, pływanie, jazda na rowerze. Należy unikać nadmiernych obciążeń, nie przyjmować zadań, które w tym momencie przekraczają nasze możliwości. Warto pielęgnować hobby, zajmować się tym, co sprawia nam przyjemność, dbać o rozwój duchowy, dać sobie czas na odpoczynek. Dobrze jeśli mamy przyjaciół, możemy korzystać z ich pomocy, dobrze jest szukać źródeł wsparcia w otoczeniu. Możemy porozmawiać z bliskimi nam osobami o swoich problemach i uczuciach, po to aby je rozwiązać i więcej do nich nie wracać. Ważne jest abyśmy akceptowali siebie, takimi jacy jesteśmy, z naszymi zaletami i niedoskonałościami. Warto nauczyć się i stosować techniki relaksacyjne, pomogą nam odprężyć się, zredukować napięcie.

Czasem, kiedy problemy nas przerastają, albo kiedy uciekamy przed problemami i nie widzimy wyjścia z sytuacji, warto skorzystać z pomocy psychoterapeuty. Możemy nauczyć się nowych sposobów radzenia sobie w trudnych sytuacjach, nowych sposobów postępowania z sobą samym i z innymi ludźmi, po to by nauczyć się redukować stres i pozbywać się go zgodnie z naszą własną wolą. Możemy zobaczyć nasze problemy z różnych perspektyw, zdobyć nowe możliwości rozwiązywania problemów. Możemy nauczyć się reakcji organizmu przeciwnych niż te właściwe stresowi.